Рэлігійнае жыццё Сенненскага раёна
Сенненскі раён мае багатую рэлігійную спадчыну, дзе стагоддзямі суседнічалі праваслаўныя, каталіцкія і іўдзейскія абшчыны.
ФРАНЦІШКАНСКІ КАСЦЁЛ
Заснаванне касцёла
У 1609 г. для канвентальных францішканаў намаганнямі Яўстафія Курча ў Сянно быў узведзены першы касцёл. Ён насіў імя Францішка Асізскага, заснавальніка ордэна.
Перабудова ў камені
У 1772 г. па ўказанні тагачасных уладальнікаў горада Тадэвуша і Ядвігі Залуцкіх-Агінскіх драўлянае збудаванне касцёла замянілі на цаглянае ў формах позняга барока і асвяцілі ў гонар Святой Троіцы. У тым жа годзе па хадайніцтве гэтай сям'і з Рыма сюды былі перанесены мошчы Святога Фортуната. Дазвол на гэта быў атрыманы ад папы Рымскага Кліменція XIV.
Манастырскі комплекс
У 1809 г. з заходняга боку касцёла быў выбудаваны жылы цагляны корпус манастыра.
Вядома, што пры манастыры была бібліятэка і працавала школа.
Убранства касцёла
Касцёл упрыгожвалі насценныя роспісы, зробленыя Вацлавам Бубноўскім у пачатку XX ст.
І яшчэ вядома, што ў падвальных памяшканнях касцёла быў абсталяваны склеп, дзе стаялі труны з парэшткамі духавенства і дваранства Сенненскага павета.
Гісторыя знішчэння
У 1864 годзе францішкане былі выгнаны з касцёла, пасля чаго застаўся епархіяльны касцёл.
Прыход у Сянно спыніў існаванне ў 1937 годзе, калі адсюль вывезлі апошняга святара. Пазней выкарыстоўваўся як склад.
А 17 верасня 1962 г. помнік XVIII ст., які ўяўляў сабой твар горада, быў падарваны…
Пазней на гэтым святым для сенчан месцы ўзвялі… рэстаран.
Адраджэнне прыходу
Пасля доўгага перыяду праследаванняў вернікаў пачаўся перыяд адраджэння.
У 1998 годзе ў будынку спартыўнага комплекса праводзіў службы пробаш лепельскага прыходу святога Казіміра ксёндз Мечыслаў Янчышын з Лепеля. На гэтую імшу сабраліся шэсць чалавек: паступова прыходская абшчына пачала адраджацца.
28 сакавіка 2001 года прыход пад тытулам Найсвяцейшай Троіцы ў Сянно быў афіцыйна зарэгістраваны.
Сучасны касцёл
У 2014 годзе служэнне ў прыходзе пачаў айцец Міхал Ермашкевіч.
Спачатку былі спробы пабудаваць новы храм там, дзе быў раней стары цагляны касцёл, або правесці поўнае аднаўленне. Але частка былой царкоўнай тэрыторыі была аддадзена пад паркоўку.
Тады з'явілася ідэя ўзвесці рэпліку знішчанага гістарычнага помніка ў паменшаным маштабе.
9 верасня 2019 года было расчышчана месца пад касцёл і ўжо да зімы былі ўзведзены сцены. 17 верасня 2022 года адбылося асвячэнне новапабудаванага касцёла Найсвяцейшай Троіцы, якое здзейсніў біскуп віцебскі Алег Буткевіч.
Архітэктура сучаснага касцёла
Гэта рэпліка старога цаглянага касцёла і максімальна набліжаная да арыгінала ў дачыненні фасада.
Па плошчы ён у 9 разоў менш — менш у тры разы ў вышыню, у шырыню і ў даўжыню.
Касцёл знаходзіцца ў раёне, дзе былі падмуры рызніцы старога храма.
Сучасны касцёл Найсвяцейшай Троіцы знаходзіцца па адрасе: вул. Чырвонага Кастрычніка.
МІКАЛАЕЎСКІ САБОР
Месцазнаходжанне
Вуліца Мінская выходзіла на плошчу, дзе размяшчаліся адміністрацыйныя збудаванні: казначэйства, паліцэйскае кіраванне, будынак адміністрацыі горада. У 1867 г. на месцы былой уніяцкай царквы Ільі Прарока ўзводзяць на Вятранай вуліцы цагляны Мікалаеўскі сабор. Галоўным фасадам сабор выходзіў на плошчу.
Архітэктура сучаснага касцёла
Узвялі храм у псеўдарускім стылі, гэта значыць пад старыну. Званіцы, па абодвух баках нэфаў, былі ўладкованы ў выглядзе вежаў, якія мелі тры ярусы. Гэта быў крыжова-купальны храм з пяццю купаламі-цыбулінамі, найбольшы з якіх меў складаную форму і ўзвышаўся над у цэнтры. 3-ярусныя 4-гранныя званіцы з абодвух бакоў мелі па адным асобным праёме. Усе аконныя праёмы мелі выгляд выгнутых паўцыркулярных арак, над якімі размяшчаліся круглыя аконныя праёмы-люкарны. Сцены будынка падзяляліся пілястрамі і карнізамі. Побач з саборам у 1889 г. збудавалі цагляную капліцу ў памяць аб шчаслівым выратаванні імператарскай сям'і 17 кастрычніка 1888 г., калі народнавольцы на Харкаўскай чыгунцы спрабавалі забіць Аляксандра III.
Унутранае ўбранства
К.Т. Анкіевіч паведамляе аб унутраным убранстве гэтага храма:
«… паміж абразоў у Саборы звяртае на сябе ўвагу вытанчаны абраз святога благавернага князя Аляксандра Неўскага ў афарбаваным ківоце, прысланы ў дар Гаспадаром-Імператарам Аляксандрам III пасля першага замаху на яго жыццё ў 1866 годзе. У Саборы старанна захоўваецца і дараносніца, атрыманая ад гаспадара на вечнае спамінанне душы памерлага цэсарэвіча вялікага князя Мікалая Аляксандравіча».
Сабор упрыгожвалі скульптуры Аляксандра Неўскага і Дзмітрыя Данскога, выкананыя майстрам Карпам з Ульянавіч.
Тэрыторыя
Царкоўную тэрыторыю акружаў драўляны паркан з цаглянымі слупамі. З левага боку знаходзілася крама, дзе гандлявалі свечкамі і царкоўнымі кнігамі.
Гісторыя знішчэння
У 1934 г. па рашэнні бальшавікоў Сенненскага райкама партыі сабор быў разабраны на цагліну, з якой збудавалі Дом культуры. А на месцы сабора ўладкавалі парк з помнікам У. Леніна і І. Сталіна ў цэнтры.
У 1961 г. на пустым пасля злому сабора месцы ўзвялі будынак школы.
ЦАРКВА ПАКРОВА БАГАРОДЗІЦЫ
Заснаванне касцёла
Драўляную праваслаўную Пакроўскую царкву пабудаваў у 1859 годзе Ксаверый Вайцяховіч Пуслоўскі – адзін з найбагацейшых мясцовых памешчыкаў і ўладальнікаў горада.
Месцазнаходжанне
Царква была пабудавана ў народным драўляным стылі з рысамі класіцызму. Гэта быў прыходскі храм, які стаяў у планіровачным цэнтры горада і прызначаўся для вясковага насельніцтва Сенненскага павета, беднейшых пластоў.
Архітэктура сучаснага касцёла
Царква ўяўляла сабой трохзрубны храм, выцягнуты восявой кампазіцыяй з двума купаламі. Па ўсю даўжыню будынка ішоў нэф, які папярок перасякаўся з іншым нэфам — трансептам. Далей ішла апсіда, зробленая ў форме трох-чатырохгранных выступаў. Уся прастора царквы — прыдзел, алтар і апсіда, было пакрыта адным двухсхільным дахам з франтонам над апсідай, трансептам і прыдзелам.
З левага боку знаходзілася рызніца, невялікае памяшканне пры алтарнай частцы, у якім захоўваліся царкоўныя рэчы. План царквы ўяўляў сабой выцягнуты крыж. У месцы перасячэння знаходзіўся васьмігранны барабан з васьмю аконнымі праёмамі, шатровым завяршэннем і невялікай галоўкай у форме цыбуліны.
Над прыдзелам узнімаўся другі барабан у форме чацвярыка з схіленымі вугламі, з чатырма аконнымі праёмамі, шатровым завяршэннем і галоўкай-цыбулінай. Тут знаходзілася званіца, афарбаваная ў блакітны колер, з зялёнымі купаламі. Вокны мелі класічную прамавугольную форму і былі ўпрыгожаны ліштвамі з франтонамі.
Тэрыторыя
Тэрыторыя царквы была абсаджана ліпамі ў два рады і абнесена драўлянай агароджай, ствараючы гарманічны архітэктурны ансамбль.
Гісторыя знішчэння
Царква была закрыта 3 жніўня 1936 года. Пасля закрыцця ў памяшканні доўгі час знаходзіўся мукойны склад. У 1939-1940 гадах будынак быў разбураны.
Пасля Другой сусветнай вайны на месцы храма пабудавалі спартыўны комплекс СШ №2, а ў 1972 годзе ўзвялі новы будынак, дзе зараз размяшчаецца рэдакцыя раённай газеты "Голас Сенненшчыны".
З газеты "Магілёўскія епархіяльныя ведамасці"
"Найсвяцейшы Правадзейны Сінод слухалі: прапанову г. сінадальнага Обер-Пракурора, ад 27 лютага 1887 г. за № 3284... аб узвядзенні Мікалаеўскай у горадзе Сянно царквы ў саборную..."
Мікалаеўская царква ў Сянно ўзведзена ў статус сабора з павелічэннем складу царкоўнага прычта і ўтрымання. Сінод прызнаў хадайніцтва Магілёўскага Епархіяльнага Начальства вартым павагі.
Падарожныя запіскі біскупа Міхаіла
"Горад Сянно размешчаны на возеры Сянно, пры ўпадаючай у яго невялікай рачцы, у 147 вярстах ад Магілёва. Візіту архірэя там не было 12 гадоў. Гэта горад з пераважным іўдзейскім насельніцтвам і рымска-каталіцкім веравызнаннем. У навакольных вёсках пражывае многа шляхты-каталікоў, а памешчыкі амаль усе — каталікі."
Праваслаўныя храмы Сянно
Мікалаеўскі сабор: цагляны, звонку прыгожы, унутры афарбаваны алейнай фарбай з роспісамі абразоў і арнаментаў. Храм малаўмяшчальны - большасць малітоўнікаў у нядзельныя і святочныя дні вымушаны стаяць на паперці. Прыхожанаў - 2696 душ абодвух полаў. Прычот складаецца з 5 чалавек: пратаіерэя, святара, дыякана і двух псаломшчыкаў. Царкоўная ўтвар і рызніца ў дастатковым колькасці. Бібліятэка добрая, хор спеўнікаў добра арганізаваны.
Пры царкве 75 дзесяцін зямлі (зручнай і нязручнай). Казённых памяшканняў для прычота няма, утрыманне членаў прычота пасярэдняе. Прычот характарызуецца як выпраўны і благанадзейны. Царкоўныя дакументы вядуцца акуратна. У прыходзе дзейнічаюць 5 царкоўных школ, у якіх навучалася 113 хлопчыкаў і 19 дзяўчынак. Царкоўна-прыходскае апякунства дзейнічае па меры сваіх сіл.
Пакроўская царква: драўляная, размешчана на ўскраіне горада. Утвар і рызніца пасярэднія. Прыхожанаў - 2437 душ абодвух полаў, якія пражываюць разрознена ў 30 вёсках на адлегласці 3-10 вёрст ад царквы. Намаганнямі прыхожан храм быў адрэмантаваны. Прычот двухчленны. Царкоўнай зямлі - 36 дзесяцін. Дом для святара - прыходскі, прыдатны для жылля, а дом для псаломшчыка - ветхі і непрыдатны.
Каталіцкі касцёл
Цагляны, вельмі абшырны, пабудаваны на лепшым месцы базарнай плошчы. Прылічана звыш 6000 душ прыхожан. На свята ў гонар Фортуната 4 ліпеня збіралася да 10 тысяч каталікоў.
Памятная кніжка Магілёўскай губерні
Статыстычныя даныя аб культавых збудаваннях у горадзе Сянно і яго павеце ўяўляюць поўную карціну рэлігійнай інфраструктуры рэгіёна, дзе кожная канфесія мае сваё пэўнае месца і значэнне.
Праваслаўныя храмы і манастыры
Праваслаўная царква валодае найбольш развітай сеткай культавых збудаванняў. У Сянно знаходзяцца адна цагляная і адна драўляная царква, а таксама па адной цаглянай і драўлянай капліцы. У павеце праваслаўных цэркваў налічваецца 63: 8 цагляных і 55 драўляных, што сведчыць аб перавазе драўлянага дойлідства ў сельскай мясцовасці. Таксама ў павеце дзейнічае адзін цагляны манастыр і 16 драўляных капліц.
Рымска-каталіцкія храмы
Каталіцкая абшчына рэгіёна прадстаўлена ў Сянно адным цагляным касцёлам. У павеце налічваецца 4 цагляных касцёлы. Асаблівасцю каталіцкай прысутнасці з'яўляюцца капліцы: у павеце зарэгістравана 3 цагляных і 5 драўляных. Каталіцкіх манастыроў няма ні ў горадзе, ні ў павеце. Драўляных каталіцкіх цэркваў у рэгіёне не маецца.